అగ్గిపుల్లను తీసి, ఒక్కసారి రాస్తే చాలు, ఒక చిన్న మంట రాజేస్తుంది. మన దైనందిన జీవితంలో ఇది చాలా సాధారణమైన దృశ్యం. కానీ, ఒకప్పుడు నిప్పు పెట్టుకోవడం కూడా ఓ పెద్ద సాహసంగా ఉండేది. మానవుడు చెకుముకి రాళ్లను రాపిడి చేసి నిప్పు కనిపెట్టాడు. తర్వాత నిప్పు రాళ్లను (flint) ఉక్కుతో ఒరిపించి, ఎండిన గడ్డిని లేదా కట్టెలను మండించుకోవాలి.. ఇవి చాలా సమయం తీసుకునే, శ్రమతో కూడినవి. నిప్పును ఎప్పటికప్పుడు రాజేసుకోకుండా ఉండేందుకు, చాలామంది ఇంట్లో అంటుకట్టెల్లో నిప్పు రాజేస్తూ ఉండేవారు. ఈ కష్టాన్ని అంతం చేసి, అగ్గిపుల్ల రూపంలో ఒక విప్లవం జరిగింది.
సాధారణ అగ్గిపుల్లలోని అద్భుత ప్రపంచం.. ఆకస్మిక ఆవిష్కరణ నుండి శాస్త్రీయ విప్లవం వరకు ఎలా దీని చరిత్ర ఘనతికెక్కిందో తెలుసుకోవాలి. అసలు ఇది ఎలా పుట్టింది, దీని వెనుక ఉన్న ఆసక్తికరమైన సైన్స్ ఏమిటి? అనేది తెలుసుకోవడానికి మనం 19వ శతాబ్దం ప్రారంభంలోని ఒక ఆంగ్ల రసాయన శాస్త్ర ప్రయోగశాలకు వెళ్ళాలి.
ప్రమాదవశాత్తూ ఆవిష్కరణ
అగ్గిపుల్ల చరిత్ర ప్రారంభం మనకు ఆశ్చర్యం కలిగించే ఒక మూలకం నుంచి మొదలవుతుంది.. భాస్వరం (Phosphorus). 1669లో జర్మన్ రసాయన శాస్త్రవేత్త హెన్నిగ్ బ్రాంట్ ఒక విచిత్రమైన ప్రయోగానికి పూనుకున్నాడు. బంగారాన్ని తయారుచేయాలనే ఆశతో, అతను తన నేలమాళిగలో సేకరించిన మూత్రంతో ప్రయోగాలు చేస్తున్నాడు. ఆ మూత్రాన్ని మంట మీద ఆవిరి చేస్తుండగా, అతనికి ఒక తెల్లటి, మైనం లాంటి పదార్థం లభించింది. ఆ పదార్థం చీకట్లో మెరుస్తూ, తక్కువ ఉష్ణోగ్రత వద్దనే మండే స్వభావం కలిగి ఉండేది. ఆ పదార్థమే తెల్ల భాస్వరం (White Phosphorus). ఈ ఆవిష్కరణతో మంటను సృష్టించడానికి ఒక నూతన మార్గానికి నాంది పడింది. భౌతిక శాస్త్రవేత్త రాబర్ట్ బాయిల్ 1680 లో దీన్ని ఉపయోగించి ప్రయోగాలు చేశాడు.. కానీ ఆయనకు తగిన విజయం దక్కలేదు.
ఆంగ్ల రసాయన శాస్త్రవేత్త జాన్ వాకర్ (John Walker) 1826లో తన ప్రయోగశాలలో ఒక కీలకమైన ప్రమాదానికి గురయ్యాడు. ‘స్టాక్టన్ ఎన్ సైక్లోపీడియా’గా ప్రసిద్ధి చెందిన ఈ రసాయన శాస్త్రవేత్త. తన దుకాణంలో పేలుడు పదార్థాలపై ప్రయోగాలు చేస్తున్నాడు. ఆ క్రమంలో, ఒక రసాయన మిశ్రమాన్ని కర్రతో కలుపుతున్నప్పుడు, ఆ కర్రను నేలమీద ఒరిపి, ఆ పిమ్మట దాని చివరన ఏర్పడిన మిశ్రమాన్ని తొలగించడానికి ప్రయత్నించాడు. కానీ ఆ చిన్న కర్ర ఆకస్మికంగా మంటలను చిమ్మింది. అది యాంటిమోనీ సల్ఫైడ్, పొటాషియం క్లోరేట్ ల మిశ్రమం.
వాకర్ తన రసాయన సూత్రాన్ని మెరుగుపరిచి, దానికి ‘ఫ్రిక్షన్ లైట్స్’ (Friction Lights) అనే పేరు పెట్టాడు. 1827 ఏప్రిల్ 12 నాడు, అతను తన మందుల దుకాణంలో మొదటి డబ్బా అగ్గిపుల్లలను విక్రయించాడు. ఒక వంద కర్రలకు ఒక షిల్లింగ్ రెండు పెన్సీలు (ప్రస్తుతం సుమారు 5-10 పౌండ్లు) విలువ చేసేవి. ఆశ్చర్యకరంగా, ప్రఖ్యాత శాస్త్రవేత్త మైఖేల్ ఫెరడే సలహా ఉన్నప్పటికీ, వాకర్ తన ఆవిష్కరణకు పేటెంట్ తీసుకోలేదు. “ఇది ప్రజలకు ఉపయోగపడుతుందనడంలో నాకు సందేహం లేదు, కాబట్టి వారికి దాన్ని అందించనివ్వండి,” అన్న మాటల్లో ఆయన ఉదారత కనిపిస్తుంది. ఈ నిర్ణయం వల్ల ఇతరులు ఈ ఆవిష్కరణను స్వీకరించేందుకు, పారిశ్రామికీకరించేందుకు అవకాశం లభించింది. సామ్యూల్ జోన్స్ అనే రసాయన శాస్త్రవేత్త వీటిని ‘లూసిఫర్లు’ అనే పేరుతో విక్రయించడం ప్రారంభించి, ఆ మంటల చుక్కలు తివాచీలను, బట్టలను కాల్చేస్తూ ప్రమాదకరంగా మారడంతో ఫ్రాన్స్, జర్మనీల్లో వీటిపై నిషేధం విధించబడింది.
నిప్పు కోసం చెల్లించిన భారీ మూల్యం: ‘ఫాస్ఫీ నెక్రోసిస్’
వాకర్ ఆవిష్కరణ తరువాతి దశాబ్దాల్లో, అగ్గిపుల్లల తయారీ ఒక పెద్ద పారిశ్రామిక సంస్థగా మారింది. కానీ ఇందుకు ఒక మరణయాత్రతో కూడిన చరిత్ర ఉంది. 1830ల నుండి, ‘స్ట్రైక్ ఎనీవేర్’ రకం అగ్గిపుల్లల్లో ప్రధానంగా తెల్ల భాస్వరం ఉపయోగించేవారు. ఈ పదార్థం చాలా విషపూరితమైంది. పారిశ్రామిక విప్లవం యొక్క ఈ దశలో, కార్మికులు, ముఖ్యంగా చిన్నారులు, పీల్చే భాస్వరం పొగ కారణంగా ‘ఫాస్ఫీ నెక్రోసిస్’ (Phossy Jaw) అనే భయంకరమైన దంతవ్యాధికి గురయ్యేవారు. ఈ వ్యాధి దవడ ఎముకలను కుళ్ళిపోయేలా చేస్తుంది.
1888లో లండన్ లోని ‘బ్రయంట్ అండ్ మే’ ఫ్యాక్టరీలో పనిచేస్తున్న మహిళలు ఈ భయంకర పరిస్థితులకు వ్యతిరేకంగా నిరసనగా ‘మ్యాచ్ గర్ల్స్ స్ట్రైక్’ (Matchgirls’ Strike) నిర్వహించారు. ఈ సంఘటన కార్మిక సంఘాల చరిత్రలో ఒక మైలురాయి. ఈ నిరసన వల్ల పారిశ్రామిక పునర్వ్యవస్థీకరణలో మార్పు రావడమే కాక, భారతదేశంలోని స్వరాజ్య ఉద్యమానికి కూడా ప్రేరణగా నిలిచింది.
సురక్షితమైన అగ్గిపుల్ల జననం.. విప్లవాత్మక స్వీడిష్ ఆలోచన
తెల్ల భాస్వరం వల్ల కలిగే ప్రాణాంతక ప్రమాదాలు శాస్త్రవేత్తలను మరింత సురక్షితమైన ప్రత్యామ్నాయం కోసం అన్వేషించేలా చేశాయి. దీనికి సమాధానం లభించింది ఎర్ర భాస్వరం (Red Phosphorus) రూపంలో. గుస్టాఫ్ ఎరిక్ పాస్చ్ అనే స్వీడిష్ రసాయన శాస్త్రవేత్త ఒక వినూత్నమైన ఆలోచన చేశాడు. అతను అగ్గిపుల్ల తలపు భాగంలో భాస్వరాన్ని ఉంచకుండా, బదులుగా దాన్ని డబ్బా ప్రక్క భాగంలో ఉపయోగించాలని ప్రతిపాదించాడు. 1855లో స్వీడన్ కు చెందిన లండ్ స్ట్రోమ్ సోదరులు (Johan Edvard మరియు Carl Frans Lundstrom) ఈ ఆలోచనను స్వీకరించి, ‘సేఫ్టీ మ్యాచ్’ ను విజయవంతంగా అభివృద్ధి చేశారు.
వారు ఉత్పత్తి చేసిన అగ్గిపుల్లల్లో విషపూరితమైన తెల్ల భాస్వరం లేదు. కాబట్టి కార్మికుల్లో ఫాస్ఫీ నెక్రోసిస్ వ్యాధి రాకుండా నివారించవచ్చు. 1855 పారిస్ ప్రపంచ ప్రదర్శనలో వారికి రజత పతకం లభించింది. ఈ ఆవిష్కరణ చాలా ప్రాచుర్యం పొందింది. ఈ సురక్షిత అగ్గిపుల్లల తయారీ విధానం ప్రపంచ వ్యాప్తంగా వ్యాపించింది. నేడు మనం ఎక్కువగా ఉపయోగించేవి ఇవే.
అగ్గిపుల్లల ప్రయాణం అక్కడితో ఆగిపోలేదు. 1898లో హెన్రీ సెవెన్, ఎమిల్ డేవిడ్ కాహెన్ అనే రసాయన శాస్త్రవేత్తలు P4S3 (ఫాస్ఫోరస్ సెస్క్విసల్ఫైడ్) అనే మరొక సమ్మేళనాన్ని అభివృద్ధి చేశారు. ఇది తెల్ల భాస్వరం వలే ప్రమాదకరం కాకుండా, మెరుగైన రసాయన స్థిరత్వాన్ని కలిగి ఉంది. నేడు అత్యధిక అగ్గిపుల్లల్లో ఈ సమ్మేళనాన్ని వాడతారు.
నిప్పుకు వెన్ను మీద ఒక చిన్ని కర్ర
ఈ అంతర్జాతీయ చరిత్ర తెలుగు నేలకు కూడా చాలా సన్నిహితమైనది. శివకాసి (Sivakasi) నేడు భారతదేశపు అగ్గిపుల్లల రాజధానిగా ప్రసిద్ధి చెందింది. 1922లో పి. అయ్య నాడార్, ఎ. షణ్ముగ నాడార్ అనే ఇద్దరు యువకులు కోల్ కతాకు ప్రయాణించి, అగ్గిపుల్లల తయారీని నేర్చుకున్నారు. వారి కృషితో 1923లో ‘సౌత్ ఇండియా లూసిఫర్ మ్యాచ్ ఇండస్ట్రీ’ ప్రారంభమైంది. వారు సెమీ-మెకనైజ్డ్ టెక్నిక్లకు ప్రాధాన్యతనిస్తూ, ‘సేఫ్టీ మ్యాచ్’ భావనను ప్రవేశపెట్టారు. అప్పటి నుంచి నేటి వరకు, శివకాసి ప్రాంతంలో ఎన్నో చిన్న, పెద్ద పరిశ్రమలు దేశానికి కావలసిన అగ్గిపుల్లలను ఉత్పత్తి చేస్తున్నాయి. ఈ పరిశ్రమలు సుమారు 10 లక్షల మందికి ప్రత్యక్ష, పరోక్ష ఉపాధిని కల్పిస్తున్నాయి. విదేశాల నుంచి దిగుమతి చేసుకునే రసాయనాలపై ఆధారపడటం తగ్గించేందుకు 1961లో వీరే స్వంతంగా రసాయన కర్మాగారాన్ని (Pandiyan Chemicals Ltd) స్థాపించారు. తెలుగు నేల గర్వించదగిన ఈ ఆవిష్కరణ కేవలం ఒక వస్తువు మాత్రమే కాదు; ఇది స్థానిక ఆవిష్కరణలకు, పారిశ్రామిక పురోగతికి ఒక నిదర్శనం.
కామెంట్లు (0)